Programma

Het volledige programma van ZON is opgedeeld in 2 fases. Lees hieronder meer over beide fases:

Programma

ZON-Fase 1

Terugblik op 1e fase ZON

 

De zoetwateropgave is natuurlijk niet nieuw, want droogte en zoetwatervoorziening staat in Oost-Nederland al decennia op de agenda. Ook in de eerste fase van het programma ZON zijn al veel maatregelen genomen om de waterbeschikbaarheid te vergroten. 

 

Wel Goed Water Geven! 

In 2016 is de eerste fase ZON gestart op basis van het werkprogramma “Wel goed water geven!”. In totaal is in de eerste fase voor circa €116 miljoen geïnvesteerd in zoetwaterprojecten via het ZON-programma. In werkelijkheid lag het investeringsniveau vele malen hoger omdat de partners ook buiten het ZON-programma fors hebben geïnvesteerd in zoetwatermaatregelen. 

Door de verschillende maatregelen is de wateraanvoer in de regio Oost in droge perioden sterk verbeterd. Ook wordt het beschikbare water beter vastgehouden door invoering van flexibel peilbeheer in de wateraanvoergebieden. In de beekdalen zijn veel beekherstelprojecten uitgevoerd zodat het beschikbare water langer wordt vastgehouden en kan infiltreren.

In het stedelijk gebied zijn veel maatregelen uitgevoerd om het verhard oppervlak af te koppelen van de riolering en groenblauwe structuren te realiseren. In de agrarische gebieden is veel ervaring opgedaan met het verbeteren van de bodemstructuur en het toepassen van nieuwe technieken, zoals regelbare drainage. In de natuurterreinen en op de landgoederen is veel detailontwatering verwijderd, beken hersteld en is naaldbos omgezet naar loofbos.

Aanvullend op de oorspronkelijke bijdrage van het Rijk is er in 2019 een extra impuls gekomen van €2 miljoen. Hiervan zijn voornamelijk groenblauwe structuren in het stedelijk gebied gerealiseerd en is een bijdrage geleverd aan het onderzoek ‘Droogte in zandgebieden van Zuid-, Midden- en Oost-Nederland’. In het kader van Slim Watermanagement zijn handige tools ontwikkeld waarmee de waterbeheerders en peilbeheerders elkaar real-time op de hoogte kunnen houden bij dreigende watertekorten of overschotten. Tevens is een Watervraag Prognose Tool ontwikkeld. Hierdoor wordt vanuit de stroomgebieden de volledige watervraag inzichtelijk, zoals opgenomen in de Verdringingsreeks. De laatste projecten zijn nog in uitvoering en worden in 2022 opgeleverd.

Klik op de knop hieronder om de bestanden van Fase 1 te zien en te downloaden:

Programma

ZON-Fase 2

Maatregelenpakket 2e fase ZON

Maatregeltypen

In een gezamenlijke aanpak is in eerste instantie een zo concreet mogelijke lijst van 26 zoetwatermaatregelen voor Oost- en Zuid-Nederland samengesteld (zie bijlage 1). Daarbij is voortgebouwd op het uitvoeringsprogramma zoetwater van de eerste fase, maar is dit aangepast en uitgebreid op basis van onderzoek en voortschrijdend inzicht uit de eerste fase. In de eerste fase lag de focus vooral op geen-spijt maatregelen en het benutten van kansen en innovaties. Bij de prioritering voor de tweede fase is gekozen voor maatregelen die maximaal bijdragen aan de zoetwaterbeschikbaarheid en koppelkansen bieden met andere gebiedsopgaven.

De zoetwatermaatregelen zijn gericht op het aanvullen van grondwater en vertraagd afvoeren van oppervlaktewater en resulteren zodoende in een verhoging van de grondwaterstanden. Door een maatregelprogramma voor te stellen met verschillende maatregelen, is er een palet aan maatregelen beschikbaar, wat de flexibiliteit oplevert om per gebied, gebiedsproject of projectlocatie voor de maatregelen te kiezen die daar het beste passen, qua effecten en kosten/baten verhouding. De 26 potentiële zoetwatermaatregelen zijn onderverdeeld in de volgende drie categorieën:

• Robuust watersysteem:

De transitie van een drainerend watersysteem naar een robuust klimaatbestendig watersysteem is de sleutel. Het doel is het aanvullen van de grondwatervoorraad. Dit kan door water vasthouden in het hoofdwatersysteem en in het detailwatersysteem, maar ook in stedelijk gebied door infiltratie te versterken.

• Efficiënt watergebruik en verminderen van de watervraag:

Dit kan door zuiniger te beregenen of bodemvocht beter vast te houden op landbouwgronden. Met de onttrekkers worden afspraken gemaakt over waterbesparing, in het proces Waterbeschikbaarheid.

• Ruimtelijke adaptatie:

Het afstemmen van het grondgebruik op het vergroten van de waterbeschikbaarheid, door bijvoorbeeld naaldbos om te vormen naar loofbos dat minder verdampt. Daarnaast vindt functieverandering plaats om de maatregelen in het watersysteem mogelijk te maken (ruimte maken voor water).

Prioritering op basis van redeneerlijnen

66 partners doen mee aan het werkprogramma voor de tweede fase ZON. Tijdens de voorbereiding hebben deze partners aangegeven welke zoetwatermaatregelen zij wensen te nemen in de periode 2022-2027. Hieruit werd duidelijk dat de ambities van de deelnemende partners samen veel groter zijn dan de beschikbare middelen uit het Deltafonds. Dit maakte een nadere prioritering van de maatregelen en inzet van de middelen noodzakelijk. Op basis van vooraf vastgestelde redeneerlijnen is gekozen voor een maatregelenpakket waarbij de balans is gezocht tussen een zo maximaal en structureel mogelijke bijdrage aan de zoetwaterbeschikbaarheid, goede koppelkansen met andere gebiedsopgaven en de mogelijkheid voor alle betrokken partijen om deel te kunnen nemen.

 

Maatregelenpakket

Het geselecteerde maatregelenpakket bestaat uit de best scorende maatregelen op het gebied van zoetwaterbeschikbaarheid. Daarbij is gekeken naar de mate van grondwateraanvulling, hoe lang de levensduur is (=hoe structureel) en wat de investeringskosten zijn per kubieke meter water die wordt geïnfiltreerd (=kosteneffectiviteit). Voor de afweging is gebruik gemaakt van de kentallen uit het vastgestelde Witteveen+Bos rapport (2019). Deze kentallen vormen weer een verbeterde versie van de kentallen zoals bij de 1e fase gehanteerd zijn. Ook hierin ontwikkelen we. Tevens is het een maatregelenpakket waar alle deelnemende partners aan mee kunnen doen.

Klik op de knop hieronder om de bestanden van Fase 2 te zien en te downloaden:

Zoetwatervoorziening Oost Nederland (ZON) richt zich op onderzoek naar de huidige en toekomstige droogteproblematiek en mogelijke oplossingen en maatregelen.

Postadres

Provincie Gelderland
T.n.v. Amy Maduro
Postbus 9090,
6800 GX Arnhem

 

Privacybeleid

Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

Privacybeleid